Comezaba quentando o forno, sempre con materiais vexetais que non deixaban mal cheiro. O mesmo tempo preparábase a masa nunha artesa deixándoa en repouso para que fermentara. Canda a masa estaba para enfornar apágabase o lume e quitábanse as brasas. Loga da cocedura feita, retirábase o plan coa pa deixándoo enfriar riba da artesa ou de calquer estante.
Habitualmente a edificación comunitaria era de planta rectangular con muros feitos de perpiaño ou cachotería de granito ou xisto, con porta de acceso e tamén posiblemente unha fiestra. Cáseque todos encintados. Con cuberta a dúas augas telladas nun principio de colmo e posteriormente de lousas de pedra, granito ou tella.
No pasado, todos os veciños da aldea usaban este forno por quendas para cocer o pan. As fornadas duraban días e o pan tiña que chegar ata a seguinte quenda. Cocer aquí era un acto colectivo, con normas, tradicións e oracións propias.
E outro detalle…
O forno era tamén punto de encontro: xuntábanse os veciños ao redor do lume, contaban historias, resolvían asuntos da comunidade… incluso acollía camiñantes ou peregrinos que pasaban pola zona. Era, sen dúbida, o corazón da vida veciñal.
O refraneiro galego está cheo de expresións relacionadas co pan e os fornos, como:
-«Non está o forno para bolos» -«Fornos vellos e homes borrachos, pola boca se quentan»
-«Non teñen pan e manteñen un can»
Queres ler máis sobre os fornos comunais?
Contacta co Concello para comunicar os teus comentarios, dúbidas ou suxerencias.
