A ermida de San Bieito de Uceira é un santuario rural situado na comarca da Alta Limia, dedicado a San Bieito, un dos santos máis populares da zona polas súas atribucións curativas, especialmente relacionadas con enfermidades da pel e do sistema motor. A tradición devocional inclúe ofrendas de cera con formas de partes do corpo, así como prácticas de penitencia como o ascenso descalzo ou as novenas de xeonllos.
As referencias máis antigas sitúan a existencia da ermida a mediados do século XVII, aparecendo xa como santuario dedicado a San Bieito. A súa configuración actual remóntase ao século XVIII, cando se indica nunha inscrición que foi construída con esmolas no ano 1755. Existen documentos anteriores, como un testamento de 1652 e referencias do arquivo diocesano de 1655, que confirman o seu uso relixioso e a súa importancia local.
Durante os séculos XVII e XVIII, as visitas pastorais fan referencia ao estado variable da ermida, alternando momentos de conservación aceptable con períodos de deterioro. No século XVIII acométense reformas máis importantes, mentres que no XIX continúan as indicacións de mantemento e control das prácticas devocionais, intentando limitar a acumulación de exvotos e elementos considerados impropios.
A ermida presenta unha arquitectura sinxela propia do barroco popular galego. Ten planta rectangular, unha soa nave e cuberta a dúas augas con tella curva. A fachada inclúe unha porta central e dúas fiestras laterais, rematada por unha espadana dun só arco con cruz e pináculos. No interior atópase a sancristía adosada á cabeceira.
O cruceiro situado no adro presenta unha estrutura tradicional galega con base escalonada, pedestal e varal de sección variable. Está coroado por unha cruz latina co Cristo crucificado no anverso e a Virxe da Soidade no reverso. A súa iconografía reflicte a devoción popular e o simbolismo relixioso asociado ao santuario.
A romaría celébrase dúas veces ao ano: en Pascua (San Bieito de Marzo) e no segundo domingo de xullo (San Bieito de Seitura). Trátase dunha celebración relixiosa e social na que destacan as procesións, as misas ao aire libre e as comidas campestres. A tradición mantén prácticas antigas de promesas e ofrendas, como o uso de cera en forma de membros corporais.
A tradición oral recolle a imaxe de San Bieito como santo milagreiro, especialmente protector dos enfermos e coxos. Existen relatos de peregrinacións penitenciais, ofrendas de cera e crenzas sobre curacións. Tamén se recollen lendas sobre o comportamento “milagreiro” da imaxe do santo, como movementos inexplicables ou intervencións sobrenaturais na construción da capela.
A tradición popular inclúe relatos como o do santo que “fuxía” de noite ao monte, o que motivou a construción da capela. Tamén se recollen historias sobre a dificultade de transportar materiais para a súa construción, atribuídas a intervencións milagrosas, como bois que suben escaleiras ou a aparición de muletas deixadas como testemuño de curacións.
O adro da ermida funciona tamén como espazo paisaxístico, actuando como miradoiro natural sobre a Alta Limia. Dende este punto obsérvase unha ampla panorámica da paisaxe agraria e forestal da zona, con presenza de especies arbóreas como carballos, freixos, bidueiros e salgueiros, que contribúen ao valor ambiental e simbólico do lugar.
Queres ler máis sobre a historia da Capela de San Bieito?
FONTES DE CONSULTA
Contacta co Concello para comunicar os teus comentarios, dúbidas ou suxerencias.
