O propio Valiña tería sido moi crítico con primar a cantidade de peregrinos frente a calidade e o significado profundo do camiño, como acontece na actualidade
SANDIÁS | O pasado 28 de marzo, sábado, ás 20.00 horas, a Sala de Exposicións da Casa de Cultura de Sandiás acolleu a inauguración de “Os camiños de Elías Valiña”, unha mostra que rende tributo ao crego do Cebreiro, pioneiro do rexurdimento do Camiño de Santiago e impulsor da sinalización coas emblemáticas frechas amarelas. Grazas aos vinte e cinco veciños e veciñas que participaron no acto de homenaxe. Valiña estudou ao longo da súa vida a historia do Camino de Santiago á que dedicou a súa tese doutoral. A partir dos devanditos estudos dedicouse ao traballo de campo e delimitar os tramos orixinais do roteiro xacobeo en colaboración con amigos, párroc s, alcaldes e asociacións do camiño. No momento da súa morte atopábase realizando unha completa cartografía do roteiro Xacobeo.
O acto en catro partes afondou na figura de Elías Valiña Sampedro (1929-1989), crego non Cebreiro durante trinta anos e foi unha dás persoas consideradas protagonistas crave na recuperación contemporánea das peregrinacións a Santiago de Compostela, destacando o seu labor incansable na revitalización do roteiro xacobeo e na súa proxección internacional. O acto inaugural contou coa presentación do alcalde Felipe Traverso e a introducción o acto polo comisario da exposición Aser Fernández. As actividades comezaron cunha ambientación musical especial coa reprodución da actuación de Manoele de Felisa na Torre do Castro interpretando o “Romance de Don Gaiferos”, incluído no seu álbum Cancioneiro do Camiño.
En segundo lugar a programación incluiu tamén o visionado dun documental sobre a vida e obra de Elías Valiña. O proxecto documental multimedia conduciu o público dende Santa María do Cebreiro, a igrexa na que Valiña foi crego durante trinta anos, ata Compostela, a meta das peregrinacións nun diálogo entre pasado, presente e futuro. A través de imaxes inéditas e fotografías do arquivo familiar combinadas con outras de especialistas reconstrúe o periplo de Valiña e dos seus colaboradores máis estreitos. No documental chégase a afirmar “que o propio Valiña tería sido moi crítico con primar a cantidade de peregrinos frente a calidade e o significado profundo do camiño, como acontece na actualidade”.
En terceiro lugar tendo en conta que a exposición aterraba en Sandiás abordáronse aspectos relacionados co patrimonio, a toponimia, as anécdotas e as personaxes ilustres que percorreron o Camiño ao seu paso por Sandiás. Deste xeito exemplificáronse patrimonios de seis tramos do camiño no territorio que abrangue o concello: dende as Areeiras da Limia ata Piñeira de Arriba en dirección a San Salvador e Allariz. Fíxose un rápido periplo pola paisaxe das explotacións areeiras e a súa riqueza ornitolóxica, o Pazo e o pombar do Telleyro en Couso de Limia, os miliarios do Campo da Lama en Vilariño, a Igrexa de Santo Estevo, o Albergue de Peregriños, O Centro de Interpretación da Lagoa de Antela e a Torre do Castro en Sandiás, a Vrea Vella, as minas de auga na Nogueira, a fonte da Costa, a Ermida de Santa Mariña (deusa Navia, Moura, Mártir e Santa), o Castro do Monte Pendón e o pontillón de poldras a catro augas no nacente do regato do río Piñeira.
En canto aos personaxes ilustres que recorreron este camiño real base do camiño de peregrinación ao seu paso por Sandiás destacaron Felipe O Hermoso, Xoana a Tola, o Intendente de Camiños Avilés e o ilustrado coruñés Xosé Cornide. No tocante a peregriños que finaron en Sandiás e foron enterrados no seu cemiterio, as fontes dos libros de Igrexa destacan o día 11 de Mayo do ano de 1750 que déuselle sepultura a Nicolás Ramírez, pobre de solemnidade, veciño de Santa María de Castrelo, que morreu de enfermidade natural, vindo de Monterrey ; outro testemuño dinos que o 19 de Novembro de 1792 déuselle sepultura a Manuel Laureiro, soldado do rexemento de milicias de Betanzos, Compañía de don Joseph Somoza, Arcebispado de Santiago. Non recibiu os sacramentos por acharse morto na cama no medio dos seus compañeiros cando volvían de Chaves para Santiago . Por último mencionase o testemuño dun peregrino natural de Santa Olaya de Alexe quen coa súa muller saíra facía seis meses de romaría á nosa Señora de Guadalupe, á nosa Señora da Pena de Francia e de alí viñeran co propósito de ir en romaría ao Apóstolo Santiago de Galicia. Chegando a Villar de Sandianes onde enfermou o outorgante e estivo en cama moi malo a piques de morrer polo que fixo testamento o 28 de decembro de 1598.
En cuarto lugar levouse a cabo unha visita guiada á mostra expositiva a cargo do seu comisario, Aser Álvarez, e organizada por Acude Rural e Arraianos Producción, así como a proxección do documental “Elías Valiñas”. O propio comisario da exposición Aser Álvarez afirmou “que a capacidade que ten o Camiño para mover xente e moi grande”. O contido da mostra estructurouse en paneis informativos, tótems autoportantes, fotografías, material audiovisual, vídeo musical e códigos QR que permitiron ao visitante ampliar información, configurando unha proposta didáctica e interactiva para todos os públicos. Este proxecto documental multimedia de Acude Rural, disponible en eliasvaliña.gal, realizouse co apoio de Arraianos Produccións, ao abeiro do programa O teu Xacobeo da Xunta de Galicia.
Tras o acto inaugural, os asistentes puideron compartir impresións arredor duns petiscos no Local Social da Casa de Cultura, nun encontro aberto á veciñanza e ás persoas interesadas en coñecer máis sobre a figura de Elías Valiña e o legado vivo do Camiño de Santiago onde o comisario Aser Fernández fixo de contacontos do Cebreiro cunha narrativa refrescante e atractiva e aproveitou para gravar historias de veciños que fixeron o camiños de Santiago para o programa de Radio Nacional “Historias Peregrinas”.
A exposición poderá visitarse de balde na Sala de Exposicións da Casa de Cultura de Sandiás durante todos os mércores do mes de Abril de 18.00 a 19.00 h.
